Kafkas Burunlu Engerek, genelde Artvin çevresinde ve Gürcistan’da yayılış gösteren 55-90cm uzunluğunda endemik bir türdür. Etkili zehire sahiptir. Kışkırtılmaması gerekir. Kemirgen düşmanı olup koruma altında olan bu tür aynı zamanda da doğa ve çiftçi dostudur.
Kafkas Burunlu Engereği (Vipera transcaucasiana), yakın akrabası Viper ammodytes’e çok benzeyen; fakat nemli dağ yamaçları ile taşlık alanlarda Kafkasya hattına evrilmiş, daha lokal ve daha az bilinen bir burunlu engerek türüdür.
İkisi de tipik engerek venomuna sahiptir:
- hemotoksik
- sitotoksik
- ödem ve ağrı yapıcı
Vipera transcaucasiana (Kafkas Burunlu Engereği), diğer birçok engerek türü gibi öncelikli olarak hemotoksik (kan dokusuna ve damar sistemine saldıran) ve sitotoksik (hücre yıkımına yol açan) bir zehir yapısına sahiptir.
Zehrin Kimyasal Etkisi
Zehri, proteinleri parçalayan enzimler (proteazlar) ve kan pıhtılaşma mekanizmasını bozan bileşenler içerir. Isırılan bölgede doku harabiyeti hızla başlar.
Klinik Belirtiler ve Etkiler
1. Lokal Etkiler: Isırılan bölgede şiddetli ağrı, hızlı gelişen ödem (şişlik) ve morarma görülür. Zehir, damar geçirgenliğini artırdığı için doku içine sıvı sızıntısı olur.
2. Sistemik Etkiler: Kanın pıhtılaşma yeteneği azalır. Ciddi vakalarda iç kanama belirtileri, tansiyon düşmesi ve halsizlik görülebilir.
3. Doku Nekrozu: Eğer müdahale gecikirse, sitotoksik enzimler nedeniyle ısırılan bölgenin çevresinde doku ölümü (nekroz) gerçekleşebilir.
Ammodytes ile Farkı
Vipera transcaucasiana’nın zehri, çok yakın akrabası olan Vipera ammodytes kadar nörotoksik (sinir sistemini etkileyen) bileşenler içermeyebilir. Ancak yine de Türkiye’deki en etkili zehre sahip yılanlardan biridir. Kayıtlara göre, bu türün zehri özellikle küçük kemirgenleri saniyeler içinde etkisiz hale getirecek kadar güçlüdür.
İlk Yardım
Yılan ısırmalarında panik yapmadan hastayı sakinleştirin, hareket ettirmeyin ve ısırılan bölgeyi kalp seviyesinin altında tutun. Bölgeyi sabunlu suyla yıkayın, takıları çıkarın.
Bu türün ısırıklarında turnike, doku ölümünü (nekrozu) hızlandıracağı için kesinlikle kaçınılması gereken bir uygulamadır.